Vesturheimur
Vesturheimur

Vesturheimur
– vináttufélag

Saga félagins

Þjóðræknisfélag Íslendinga, sem nú nefnist Vesturheimur – vináttufélag, var stofnað þann 1. desember árið 1939 þegar nokkrir hugsjónamenn komu saman til fundar í kaupþingssal húss Eimskipafélags Íslands en óformlegt félag hafði þá verið starfandi um nokkurt skeið.

Markmið með stofnun félagsins var að auka samskipti og samvinnu milli austur-og vesturíslendinga eins og það var orðað. Þá voru liðin 20 ár frá því að Þjóðræknisfélag Íslendinga í Vesturheimi var stofnað sem nú gengur undir nafninu The Icelandic National League of North America, systurfélag Vesturheims – vináttufélags.

Tímasetning stofnunar Þjóðræknisfélags Íslendinga er athyglisverð. Síðari heimstyrjöldin var nýhafin og samgöngur og öll samskipti voru mjög erfið. Eftir stríðslok urðu hins vegar alger straumhvörf. Reglubundnar flugsamgöngur hófust og í kjölfarið voru skipulagðar fjölmargar hópferðir vestur á slóðir íslenskra landnema og einnig að vestan til gamla landsins eins og Ísland var gjarnan nefnt af íslenskættuðu fólki í Kanada og Bandaríkjunum. Þjóðræknisfélag Íslendinga átti sitt blómaskeið á þeim áratugum sem fóru í hönd. Starfsemi félagsins lá niðri síðar um nokkurn tíma.

Þann 9.október árið 1997 var félagið endurreist formlega á degi Leifs Eiríkssonar í Bandaríkjunum með stuðningi þáverandi ríkisstjórnar Íslands. Þar með hófst nýtt blómaskeið í starfsemi félagsins. Í samræmi við upphafleg markmið við stofnun þess hefur verið lögð áhersla á að tengja nýja kynslóð afkomenda landnema við Ísland. Hefur félagið haft forystu um slík tengsl með dyggum stuðningi stjórnvalda og annarra stuðningsaðila. Félagið hefur þannig í samvinnu við Norræna félagið á Íslandi staðið fyrir svokölluðu Snorraverkefni sem var stofnað á árinu 1999. Snorraverkefnið veitir ungu fólki af íslenskum ættum í Norður-Ameríku tækifæri til að kynnast rótum sínum á Íslandi í 6 vikna sumarverkefnum. Á síðari árum hefur aftur verið lögð mikil áhersla á skipulagðar hópferðir frá Íslandi á hin ýmsu landnámssvæði í Norður Ameríku. Einnig hafa heimsóknir fólks frá Bandaríkjunum og Kanada til Íslands stóraukist. Náin samskipti eru við ýmis samtök Íslendinga vestanhafs og stuðlað er að gagnkvæmum menningarviðburðum.

Guðrún Ágústsdóttir var kjörin forseti Vesturheims – vináttufélags vorið 2025. Þar áður gegndu því embætti Pála Hallgrímsdóttir, Hulda Karen Daníelsdóttir og Hjálmar W. Hannesson sem tók við af Halldóri Árnasyni á árinu 2017.

Vesturheimur

Stjórn Vesturheims
– vináttufélags 2026-2027
kosin á aðalfundi
27. maí 2026

Forseti: 
Guðrún Ágústsdóttir

Aðalmenn:
Soffía Ásgeirs Óskarsdóttir, varaforseti
Guðjón Arngrímsson, ritari
Bjarni Þór Þórólfsson
Jón E. Gústafsson
Katelin Parsons
Steingrímur J. Sigfússon

Varamenn í stjórn:
Guðrún Björk Guðsteinsdóttir
Helga Hilmisdóttir, gjaldkeri
Ólöf Dögg Sigvaldadóttir

Fulltrúi INLNA (Icelandic National League of North America):
Mark Petersson

Fulltrúi INLUS (Icelandic National League of US):
Douglas Hanson

Vesturheimur

Pála Hallgrímsdóttir, fyrrverandi forseti, Ólöf Dögg Sigvaldadóttir, Steingrímur J. Sigfússon, Guðrún Ágústsdóttir, forseti, Guðjón Arngrímsson, Helga Hilmisdóttir og Soffía Ásgeirs Óskarsdóttir. Myndin er tekin á aðalfundi 2026.

Vesturheimur

Lög félagsins

1. gr

Félagið heitir Vesturheimur - vináttufélag . Heimili þess og varnarþing er í Reykjavík.

Félagar í Vesturheimi geta orðið þeir einstaklingar, félög eða fyrirtæki, sem vilja vinna að markmiðum félagsins.

Heiðursfélagar geta þeir orðið sem unnið hafa sérstakt starf við að styrkja samband og samstarf afkomenda íslenskra landnema vestanhafs við Ísland. Heiðursfélagar eru ákveðnir af stjórn félagsins.

2. gr

Markmið félagsins er að efla samstarf og tengsl við fólk af íslenskum ættum og annað áhugafólk um Ísland í Norður-Ameríku. Félagið beitir sér fyrir eflingu samskipta við systurfélög sín vestanhafs samkvæmt sérstökum samstarfssamningi stjórna félaganna.

Félagið hefur náin samskipti við félög Íslendinga vestanhafs. Það stuðlar að gagnkvæmum menningarviðburðum, miðlar upplýsingum, kemur á heimsóknum, svarar fyrirspurnum frá fólki vestanhafs og annast milligöngu um að efla tengsl þess við aðila á Íslandi. Vesturheimur leitast við að vekja skilning íslenskra stofnana og fyrirtækja á mikilvægi náins sambands við Íslendingabyggðir vestanhafs. Félagið beitir sér einnig fyrir fræðslu og kynningu á sögu Vesturferðanna og menningararfi tengdum þeim meðal almennings og ungs fólks sérstaklega.

3. gr

Aðalfundur félagsins skal haldinn fyrir lok maí ár hvert. Hann skal boðaður með bréfi eða öðrum tryggilegum hætti með að minnsta kosti 10 daga fyrirvara og telst löglegur sé rétt til hans boðað.

Dagskrá hans skal vera þessi:

a. Fundarsetning og kjörinn fundarstjóri og fundarritari.

b. Skýrsla félagsstjórnar.

c. Lagðir fram endurskoðaðir reikningar.

d. Lagabreytingar.

e. Kjörin stjórn, varastjórn og skoðunarmenn reikninga.

f. Kjörin þriggja manna kjörnefnd vegna næsta aðalfundar

g. Önnur mál.

Tillögur um breytingar á lögum félagsins skulu lagðar fram á stjórnarfundi a.m.k. þrem vikum fyrir aðalfund og sendar félagsmönnum til kynningar með aðalfundarboði.

Til þess að lagabreytingar öðlist gildi þurfa þær að hljóta 2/3 greiddra atkvæða.

Atkvæðisrétt á aðalfundi hafa þeir einir, sem skuldlausir eru við félagið. Skuldlaus er sá félagi sem greitt hefur félagsgjald viðkomandi árs eða ársins á undan.

4. gr

Félagsstjórn annast framkvæmd mála milli aðalfunda. Stjórnin er skipuð sjö aðalmönnum og með henni starfa tveir fulltrúar afkomenda íslenskra landnema vestanhafs.

Stjórnin er kosin á aðalfundi þannig að oddatöluár skal kjósa formann og þrjá stjórnarmenn til tveggja ára en hitt árið þrjá stjórnarmenn til tveggja ára. Þá eru þrír menn kosnir í varastjórn til eins árs í þeirri röð sem þeir taka sæti í stjórn verði forföll.

Varamenn sitja fundi stjórnar og taka að sér verkefni samkvæmt nánari ákvörðun stjórnar.

Fráfarandi formaður á einnig sæti í stjórninni í eitt ár eftir kjör nýs formanns.

Tveir fulltrúar afkomenda íslenskra landnema í Vesturheimi, annar frá Bandaríkjunum og hinn frá Kanada, eru kjörnir sérstaklega til að starfa með stjórninni að höfðu samráði við félög Íslendinga vestanhafs.

Forstöðumaður Vesturfarasetursins á Hofsósi situr fundi stjórnarinnar sem áheyrnarfulltrúi.

Félagsstjórn er heimilt að ráða starfsfólk.

5. gr

Á aðalfundi skulu kosnir skoðunarmenn reikninga félagsins.

6. gr

Reikningsárið er almanaksárið. Árgjald skal ákveðið á aðalfundi.

7. gr

Félagsstjórn er heimilt að skipa fjögurra manna framkvæmdaráð. Í því sitja formaður félagsins, auk þriggja annarra úr stjórninni  samkvæmt ákvörðun stjórnarfundar.

8. gr

Ef þörf krefur er stjórninni heimilt að skipa fulltrúa frá félaginu til setu í stjórnum annarra félaga eða ráðum, á fundum eða þingum, þar sem fjallað er um málefni eða unnið að verkefnum er varða hagsmuni félagsins og/eða önnur áhugamál þess.

9. gr

Stjórn félagsins skipar heiðursráð félagsins. Í því eiga  sæti heiðursfélagar Vesturheims,  formaður Vesturheims ásamt fyrrverandi formönnum, einstaklingar sem unnið hafa mikilvægt starf fyrir félagið og fulltrúar stofnana, fyrirtækja og samtaka sem hafa stutt og styrkt félagið. Tilgangur heiðursráðsins er að efla tengsl Íslendinga við afkomendur Íslendinga í Vesturheimi. Stjórn félagsins tilnefnir formann heiðursráðsins sem boðar til funda þess og stýrir fundum. Stjórn félagsins setur heiðursráðinu starfsreglur.

10. gr

Verði félagsslit skal boða til sérstaks fundar um það mál á sama hátt og til aðalfundar. Allar eignir félagsins skulu þá fengnar Menntamálaráðuneytinu til varðveislu. Að 10 árum liðnum getur ráðuneytið varið eignum félagsins í þágu þeirra málefna, sem þykja standa næst markmiðum þessara félagslaga. Verði nýtt félag, sem starfar í anda þessara laga, stofnað innan 10 ára frá félagsslitum, skulu eignir félagsins renna til þess.

Ákvæði til bráðabirgða

Á aðalfundi félagsins 2017 skal formaður félagsins kjörinn til tveggja ára sem og 3 stjórnarmenn. 3 stjórnarmenn skulu kosnir til eins árs.

Lög þessi voru samþykkt á aðalfundi félagsins 17. apríl 2013, að gerðum breytingum á aðalfundi félagsins 27. apríl 2017. Síðast var lögunum breytt á aðalfundi 27. maí 2026 í tengslum við breytingu á nafni félagsins.

Vesturheimur
– vináttufélag

Saga félagins

Þjóðræknisfélag Íslendinga, sem nú nefnist Vesturheimur – vináttufélag, var stofnað þann 1. desember árið 1939 þegar nokkrir hugsjónamenn komu saman til fundar í kaupþingssal húss Eimskipafélags Íslands en óformlegt félag hafði þá verið starfandi um nokkurt skeið.

Markmið með stofnun félagsins var að auka samskipti og samvinnu milli austur-og vesturíslendinga eins og það var orðað. Þá voru liðin 20 ár frá því að Þjóðræknisfélag Íslendinga í Vesturheimi var stofnað sem nú gengur undir nafninu The Icelandic National League of North America, systurfélag Vesturheims – vináttufélags.

Tímasetning stofnunar Þjóðræknisfélags Íslendinga er athyglisverð. Síðari heimstyrjöldin var nýhafin og samgöngur og öll samskipti voru mjög erfið. Eftir stríðslok urðu hins vegar alger straumhvörf. Reglubundnar flugsamgöngur hófust og í kjölfarið voru skipulagðar fjölmargar hópferðir vestur á slóðir íslenskra landnema og einnig að vestan til gamla landsins eins og Ísland var gjarnan nefnt af íslenskættuðu fólki í Kanada og Bandaríkjunum. Þjóðræknisfélag Íslendinga átti sitt blómaskeið á þeim áratugum sem fóru í hönd. Starfsemi félagsins lá niðri síðar um nokkurn tíma.

Þann 9.október árið 1997 var félagið endurreist formlega á degi Leifs Eiríkssonar í Bandaríkjunum með stuðningi þáverandi ríkisstjórnar Íslands. Þar með hófst nýtt blómaskeið í starfsemi félagsins. Í samræmi við upphafleg markmið við stofnun þess hefur verið lögð áhersla á að tengja nýja kynslóð afkomenda landnema við Ísland. Hefur félagið haft forystu um slík tengsl með dyggum stuðningi stjórnvalda og annarra stuðningsaðila. Félagið hefur þannig í samvinnu við Norræna félagið á Íslandi staðið fyrir svokölluðu Snorraverkefni sem var stofnað á árinu 1999. Snorraverkefnið veitir ungu fólki af íslenskum ættum í Norður-Ameríku tækifæri til að kynnast rótum sínum á Íslandi í 6 vikna sumarverkefnum. Á síðari árum hefur aftur verið lögð mikil áhersla á skipulagðar hópferðir frá Íslandi á hin ýmsu landnámssvæði í Norður Ameríku. Einnig hafa heimsóknir fólks frá Bandaríkjunum og Kanada til Íslands stóraukist. Náin samskipti eru við ýmis samtök Íslendinga vestanhafs og stuðlað er að gagnkvæmum menningarviðburðum.

Guðrún Ágústsdóttir var kjörin forseti Vesturheims – vináttufélags vorið 2025. Þar áður gegndu því embætti Pála Hallgrímsdóttir, Hulda Karen Daníelsdóttir og Hjálmar W. Hannesson sem tók við af Halldóri Árnasyni á árinu 2017.

Vesturheimur

Stjórn Vesturheims
– Vináttufélags 2025-2026
kosin á aðalfundi
27. maí 2025

Formaður: 
Guðrún Ágústsdóttir

Aðalmenn:
Steingrímur J. Sigfússon
Guðjón Arngrímsson
Soffía Óskarsdóttir
Katelin Parsons
Bjarni Þór Þórólfsson
Pála Hallgrímsdóttir

Varamenn í stjórn:
Helga Hilmisdóttir
Guðrún Björk Guðsteinsdóttir
Ólöf Dögg Sigvaldadóttir

INLNA:
Gwen Sigrid Morgan

INLUS:
Douglas Hanson

Vesturheimur

Lög félagsins

1. gr

Félagið heitir Vesturheimur - vináttufélag . Heimili þess og varnarþing er í Reykjavík.

Félagar í Vesturheimi geta orðið þeir einstaklingar, félög eða fyrirtæki, sem vilja vinna að markmiðum félagsins.

Heiðursfélagar geta þeir orðið sem unnið hafa sérstakt starf við að styrkja samband og samstarf afkomenda íslenskra landnema vestanhafs við Ísland. Heiðursfélagar eru ákveðnir af stjórn félagsins.

2. gr

Markmið félagsins er að efla samstarf og tengsl við fólk af íslenskum ættum og annað áhugafólk um Ísland í Norður-Ameríku. Félagið beitir sér fyrir eflingu samskipta við systurfélög sín vestanhafs samkvæmt sérstökum samstarfssamningi stjórna félaganna.

Félagið hefur náin samskipti við félög Íslendinga vestanhafs. Það stuðlar að gagnkvæmum menningarviðburðum, miðlar upplýsingum, kemur á heimsóknum, svarar fyrirspurnum frá fólki vestanhafs og annast milligöngu um að efla tengsl þess við aðila á Íslandi. Vesturheimur leitast við að vekja skilning íslenskra stofnana og fyrirtækja á mikilvægi náins sambands við Íslendingabyggðir vestanhafs. Félagið beitir sér einnig fyrir fræðslu og kynningu á sögu Vesturferðanna og menningararfi tengdum þeim meðal almennings og ungs fólks sérstaklega.

3. gr

Aðalfundur félagsins skal haldinn fyrir lok maí ár hvert. Hann skal boðaður með bréfi eða öðrum tryggilegum hætti með að minnsta kosti 10 daga fyrirvara og telst löglegur sé rétt til hans boðað.

Dagskrá hans skal vera þessi:

a. Fundarsetning og kjörinn fundarstjóri og fundarritari.

b. Skýrsla félagsstjórnar.

c. Lagðir fram endurskoðaðir reikningar.

d. Lagabreytingar.

e. Kjörin stjórn, varastjórn og skoðunarmenn reikninga.

f. Kjörin þriggja manna kjörnefnd vegna næsta aðalfundar

g. Önnur mál.

Tillögur um breytingar á lögum félagsins skulu lagðar fram á stjórnarfundi a.m.k. þrem vikum fyrir aðalfund og sendar félagsmönnum til kynningar með aðalfundarboði.

Til þess að lagabreytingar öðlist gildi þurfa þær að hljóta 2/3 greiddra atkvæða.

Atkvæðisrétt á aðalfundi hafa þeir einir, sem skuldlausir eru við félagið. Skuldlaus er sá félagi sem greitt hefur félagsgjald viðkomandi árs eða ársins á undan.

4. gr

Félagsstjórn annast framkvæmd mála milli aðalfunda. Stjórnin er skipuð sjö aðalmönnum og með henni starfa tveir fulltrúar afkomenda íslenskra landnema vestanhafs.

Stjórnin er kosin á aðalfundi þannig að oddatöluár skal kjósa formann og þrjá stjórnarmenn til tveggja ára en hitt árið þrjá stjórnarmenn til tveggja ára. Þá eru þrír menn kosnir í varastjórn til eins árs í þeirri röð sem þeir taka sæti í stjórn verði forföll.

Varamenn sitja fundi stjórnar og taka að sér verkefni samkvæmt nánari ákvörðun stjórnar.

Fráfarandi formaður á einnig sæti í stjórninni í eitt ár eftir kjör nýs formanns.

Tveir fulltrúar afkomenda íslenskra landnema í Vesturheimi, annar frá Bandaríkjunum og hinn frá Kanada, eru kjörnir sérstaklega til að starfa með stjórninni að höfðu samráði við félög Íslendinga vestanhafs.

Forstöðumaður Vesturfarasetursins á Hofsósi situr fundi stjórnarinnar sem áheyrnarfulltrúi.

Félagsstjórn er heimilt að ráða starfsfólk.

5. gr

Á aðalfundi skulu kosnir skoðunarmenn reikninga félagsins.

6. gr

Reikningsárið er almanaksárið. Árgjald skal ákveðið á aðalfundi.

7. gr

Félagsstjórn er heimilt að skipa fjögurra manna framkvæmdaráð. Í því sitja formaður félagsins, auk þriggja annarra úr stjórninni  samkvæmt ákvörðun stjórnarfundar.

8. gr

Ef þörf krefur er stjórninni heimilt að skipa fulltrúa frá félaginu til setu í stjórnum annarra félaga eða ráðum, á fundum eða þingum, þar sem fjallað er um málefni eða unnið að verkefnum er varða hagsmuni félagsins og/eða önnur áhugamál þess.

9. gr

Stjórn félagsins skipar heiðursráð félagsins. Í því eiga  sæti heiðursfélagar Vesturheims,  formaður Vesturheims ásamt fyrrverandi formönnum, einstaklingar sem unnið hafa mikilvægt starf fyrir félagið og fulltrúar stofnana, fyrirtækja og samtaka sem hafa stutt og styrkt félagið. Tilgangur heiðursráðsins er að efla tengsl Íslendinga við afkomendur Íslendinga í Vesturheimi. Stjórn félagsins tilnefnir formann heiðursráðsins sem boðar til funda þess og stýrir fundum. Stjórn félagsins setur heiðursráðinu starfsreglur.

10. gr

Verði félagsslit skal boða til sérstaks fundar um það mál á sama hátt og til aðalfundar. Allar eignir félagsins skulu þá fengnar Menntamálaráðuneytinu til varðveislu. Að 10 árum liðnum getur ráðuneytið varið eignum félagsins í þágu þeirra málefna, sem þykja standa næst markmiðum þessara félagslaga. Verði nýtt félag, sem starfar í anda þessara laga, stofnað innan 10 ára frá félagsslitum, skulu eignir félagsins renna til þess.

Ákvæði til bráðabirgða

Á aðalfundi félagsins 2017 skal formaður félagsins kjörinn til tveggja ára sem og 3 stjórnarmenn. 3 stjórnarmenn skulu kosnir til eins árs.

Lög þessi voru samþykkt á aðalfundi félagsins 17. apríl 2013, að gerðum breytingum á aðalfundi félagsins 27. apríl 2017. Síðast var lögunum breytt á aðalfundi 27. maí 2026 í tengslum við breytingu á nafni félagsins.